ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति।
भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया।।18.61।।
Verse Audio
īśhvaraḥ sarva-bhūtānāṁ hṛid-deśhe ‘rjuna tiṣhṭhati
bhrāmayan sarva-bhūtāni yantrārūḍhāni māyayā
Core Philosophical Concepts
indwelling lord
total refuge
grace and responsibility
supreme instruction
sarva-dharman parityajya
Word-by-Word Meanings
īśhvaraḥ (īśhvaraḥ) — the Supreme Lord; sarva-bhūtānām (sarva-bhūtānām) — in all living being; hṛit-deśhe (hṛit-deśhe) — in the hearts; arjuna (arjuna) — Arjun; tiṣhṭhati (tiṣhṭhati) — dwells; bhrāmayan (bhrāmayan) — causing to wander; sarva-bhūtāni (sarva-bhūtāni) — all living beings; yantra ārūḍhani (yantra ārūḍhani) — seated on a machine; māyayā (māyayā) — made of the material energy;
Translation (English)
The Lord dwells in the hearts of all beings, O Arjuna, causing all beings, by His illusory power, to revolve as if mounted on a machine.
Translation (Hindi)
।।18.61।। हे अर्जुन (मानों किसी) यन्त्र पर आरूढ़ समस्त भूतों को ईश्वर अपनी माया से घुमाता हुआ (भ्रामयन्) भूतमात्र के हृदय में स्थित रहता है।।
Verse Summary(English)
The Lord dwells in the hearts of all beings, O Arjuna, causing all beings, by His illusory power, to revolve as if mounted on a machine. It culminates in total refuge and transformative surrender to the Divine.
Verse Summary(Hindi)
हे अर्जुन (मानों किसी) यन्त्र पर आरूढ़ समस्त भूतों को ईश्वर अपनी माया से घुमाता हुआ (भ्रामयन्) भूतमात्र के हृदय में स्थित रहता है।। यहाँ ईश्वराश्रय, समर्पण और परम उपदेश द्वारा मोक्षमार्ग का सार दिया गया है।